અહીં ગુજરાતી વ્યાકરણ – ક્રિયાપદ વિષયની સંપૂર્ણ અને વિગતવાર માહિતી સરળ ભાષામાં, વ્યાખ્યા, પ્રકારો, ઉદાહરણો, ઓળખવાની રીત અને પરીક્ષાલક્ષી મુદ્દાઓ સાથે આપી છે. આ નોટ્સ શાળા અભ્યાસ, સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે ખૂબ ઉપયોગી રહેશે.

ગુજરાતી વ્યાકરણ

ટોપીક : ક્રિયાપદ



ક્રિયાપદ એટલે શું?

👉 જે શબ્દ દ્વારા કોઈ કાર્ય થતું હોવું, થવાનું અથવા થેલું હોવું દર્શાય તેને ક્રિયાપદ કહે છે.

📌 સરળ શબ્દોમાં:
કામ થવાનું બતાવતો શબ્દ = ક્રિયાપદ

ઉદાહરણ

  • રામ વાંચે છે.

  • સીતા ગાય છે.

  • બાળક દોડે છે.

👉 અહીં વાંચે છે, ગાય છે, દોડે છે — બધાં ક્રિયાપદ છે.

ક્રિયાપદની મુખ્ય વિશેષતાઓ

✔ કાર્ય, સ્થિતિ અથવા ઘટના દર્શાવે
✔ વાક્યનો અનિવાર્ય ભાગ છે
✔ કાળ (ભૂત–વર્તમાન–ભવિષ્ય) દર્શાવે
✔ પુરુષ, વચન પ્રમાણે બદલાય શકે
✔ કર્તરી, કર્મણિ, ભાવે પ્રયોગમાં આવે

ક્રિયાપદના મુખ્ય પ્રકાર

ગુજરાતી વ્યાકરણમાં ક્રિયાપદના મુખ્ય ૫ પ્રકાર માનવામાં આવે છે:

1️⃣ મુખ્ય ક્રિયાપદ
2️⃣ સહાયક ક્રિયાપદ
3️⃣ અકર્મક ક્રિયાપદ
4️⃣ સકર્મક ક્રિયાપદ
5️⃣ દ્વિકર્મક ક્રિયાપદ

1️⃣ મુખ્ય ક્રિયાપદ

👉 જે ક્રિયાપદ પોતે સંપૂર્ણ અર્થ આપે.

ઉદાહરણ

  • લખવું

  • વાંચવું

  • ખાવું

  • રમવું

📌 વાક્યમાં સ્વતંત્ર રીતે અર્થપૂર્ણ હોય છે.

2️⃣ સહાયક ક્રિયાપદ

👉 મુખ્ય ક્રિયાપદને સહાય કરે તે ક્રિયાપદ.

સામાન્ય સહાયક ક્રિયાપદ

  • છે, હતો, હતી, હશે, રહ્યા, ગઈ

ઉદાહરણ

  • તે ભણે છે.

  • હું ગયો હતો.

  • તેઓ કામ કરતા હશે.

3️⃣ અકર્મક ક્રિયાપદ

👉 જે ક્રિયાને કર્મની જરૂર ન હોય.

લક્ષણ

✔ કર્મ વગર પૂર્ણ અર્થ આપે

ઉદાહરણ

  • બાળક હસે છે.

  • પંખી ઉડે છે.

  • વરસાદ પડે છે.

4️⃣ સકર્મક ક્રિયાપદ

👉 જે ક્રિયાને કર્મની જરૂર પડે.

લક્ષણ

✔ “શું?” પ્રશ્નનો જવાબ મળે

ઉદાહરણ

  • રામ પુસ્તક વાંચે છે.

  • માતા ભોજન બનાવે છે.

  • વિદ્યાર્થી પાઠ શીખે છે.

5️⃣ દ્વિકર્મક ક્રિયાપદ

👉 જેમાં બે કર્મ હોય.

ઉદાહરણ

  • શિક્ષકે વિદ્યાર્થીને પુસ્તક આપ્યું.
    (વિદ્યાર્થીને + પુસ્તક)

  • પિતાએ દીકરીને ભેટ આપી.

કાળ મુજબ ક્રિયાપદ

1️⃣ વર્તમાન કાળ

  • તે ભણે છે.

  • હું લખું છું.

2️⃣ ભૂતકાળ

  • તે ગયો.

  • મેં લખ્યું.

3️⃣ ભવિષ્ય કાળ

  • તે જશે.

  • અમે કરીશું.

ક્રિયાપદ ઓળખવાની સરળ રીત

👉 પોતાને પ્રશ્ન પૂછો:

  • શું શબ્દ કોઈ કાર્ય થવાનું બતાવે છે? ✔

  • શું તે વગર વાક્ય અધૂરો લાગે છે? ✔

👉 જો “હા” → ક્રિયાપદ

ક્રિયાપદ અને નામપદમાં ફરક

મુદ્દોક્રિયાપદનામપદ
કાર્યક્રિયા બતાવેનામ બતાવે
ઉદાહરણલખવુંલેખ
વાક્યમાંઅનિવાર્યવૈકલ્પિક

પરીક્ષામાં પૂછાતા મુદ્દા

✔ ક્રિયાપદની વ્યાખ્યા
✔ ક્રિયાપદના પ્રકાર
✔ અકર્મક–સકર્મક ઓળખ
✔ યોગ્ય ક્રિયાપદ પસંદ કરો

📚 ધોરણ 6–12, TET, TAT, GPSC, Talati, Clerk જેવી પરીક્ષાઓમાં ક્રિયાપદ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ વિષય છે.

ટૂંકમાં યાદ રાખો

કાર્ય દર્શાવતો શબ્દ = ક્રિયાપદ