અહીં ગુજરાતી વ્યાકરણ – સંયોજક વિષયની સંપૂર્ણ અને વિગતવાર માહિતી સરળ ભાષામાં, ઉદાહરણો, પ્રકારો, તફાવત અને પરીક્ષાલક્ષી મુદ્દાઓ સાથે આપી છે. આ નોટ્સ શાળા અભ્યાસ, સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે ખૂબ ઉપયોગી રહેશે.
ગુજરાતી વ્યાકરણ
ટોપીક : સંયોજક
સંયોજક એટલે શું?
👉 જે શબ્દો બે અથવા વધુ શબ્દો, વાક્યાંશો કે વાક્યોને જોડે તેને સંયોજક કહે છે.
📌 સંયોજક શબ્દો પોતે પૂર્ણ અર્થ આપતા નથી, પરંતુ વાક્યની રચનામાં જોડાણ કરે છે.
ઉદાહરણ
રામ અને શ્યામ આવ્યા.
તે મહેનત કરે છે પણ સફળતા નથી મળી.
તું આવશે કે નહિ?
સંયોજકની મુખ્ય વિશેષતાઓ
સંયોજકના મુખ્ય પ્રકાર
ગુજરાતી વ્યાકરણમાં સંયોજકના મુખ્ય ૪ પ્રકાર માનવામાં આવે છે:
1️⃣ સમુચ્ચય સંયોજક
👉 બે કે વધુ તત્વોને ભેગા કરે, ‘અને’ નો ભાવ આપે.
સામાન્ય શબ્દો
અને, તેમજ, તથા, પણ સાથે
ઉદાહરણ
રામ અને શ્યામ મિત્રો છે.
માતા તથા પિતા આવ્યા.
તે ભણે છે તેમજ રમે છે.
2️⃣ વિકલ્પ સંયોજક
👉 બે વિકલ્પોમાંથી એક પસંદગી બતાવે.
સામાન્ય શબ્દો
કે, અથવા, નહિ તો
ઉદાહરણ
તું આજે આવશે કે કાલે?
ચા પીશ અથવા કૉફી?
વહેલો આવ નહીં તો મોડું પડશે.
3️⃣ વિરોધાત્મક સંયોજક
👉 વિરોધ અથવા વિપરીત ભાવ દર્શાવે.
સામાન્ય શબ્દો
પણ, પરંતુ, છતાં, તેમ છતાં
ઉદાહરણ
તે મહેનત કરે છે પણ સફળતા નથી.
વરસાદ હતો છતાં મેચ ચાલુ રહી.
તે ગરીબ છે પરંતુ ઈમાનદાર છે.
4️⃣ કારણ–પરિણામ સંયોજક
👉 કારણ અને પરિણામ વચ્ચેનો સંબંધ બતાવે.
સામાન્ય શબ્દો
કારણ કે, તેથી, તેથી જ, જેથી
ઉદાહરણ
તે બીમાર હતો એથી આવ્યો નહિ.
મહેનત કરી તેથી સફળ થયો.
તે બોલ્યો કારણ કે જરૂર હતી.
સંયોજક ઓળખવાની સરળ રીત
👉 પોતાને પ્રશ્ન પૂછો:
શું શબ્દ બે વસ્તુ/વાક્ય જોડે છે? ✔
શું ‘અને / કે / પણ’ જેવો ભાવ આવે છે? ✔
👉 જો “હા” → સંયોજક
સંયોજક અને નિપાતમાં ફરક
| મુદ્દો | સંયોજક | નિપાત |
|---|---|---|
| કાર્ય | જોડાણ કરવું | ભાવ/ભાર બતાવવો |
| ઉદાહરણ | અને, કે, પણ | જ, તો, શું |
| સ્થાન | બે શબ્દ/વાક્ય વચ્ચે | શબ્દ સાથે જોડાય |
સંયોજકના વધુ ઉદાહરણો
તે આવ્યો અને ગયો.
તું વાંચીશ કે નહિ?
વરસાદ પડ્યો તેથી રસ્તા ભીંજાયા.
તે થાકી ગયો છતાં કામ પૂરું કર્યું.
પરીક્ષામાં પૂછાતા મુદ્દા
📚 TET, TAT, GPSC, Talati, Clerk જેવી પરીક્ષાઓમાં સંયોજક પર આધારિત પ્રશ્નો નિયમિત પૂછાય છે.
ટૂંકમાં યાદ રાખો
જે શબ્દો જોડે = સંયોજક