અહીં ગુજરાતી વ્યાકરણ – પ્રેરક વાક્ય વિષયની સંપૂર્ણ અને વિગતવાર માહિતી સરળ ભાષામાં, ઉદાહરણો, પ્રકારો, ઓળખવાની રીત અને પરીક્ષાલક્ષી મુદ્દાઓ સાથે આપી છે. આ નોટ્સ શાળા અભ્યાસ, સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે ખૂબ ઉપયોગી રહેશે.
ગુજરાતી વ્યાકરણ
ટોપીક : પ્રેરક વાક્ય
પ્રેરક વાક્ય એટલે શું?
👉 જે વાક્ય દ્વારા કોઈને કોઈ કામ કરવા માટે પ્રેરણા, આજ્ઞા, વિનંતી, સૂચન અથવા ઉપદેશ આપવામાં આવે તેને પ્રેરક વાક્ય કહે છે.
📌 પ્રેરક વાક્યનો મુખ્ય હેતુ સામેના વ્યક્તિને કાર્ય કરવા પ્રોત્સાહિત કરવો છે.
ઉદાહરણ
મહેનત કરો.
સમયસર અભ્યાસ કર.
સત્ય બોલવું જોઈએ.
વૃક્ષો વાવો.
👉 અહીં વાક્ય કામ કરવા પ્રેરણા આપે છે, તેથી તે પ્રેરક વાક્ય છે.
પ્રેરક વાક્યની મુખ્ય વિશેષતાઓ
પ્રેરક વાક્યના પ્રકાર
પ્રેરણાના ભાવ પ્રમાણે પ્રેરક વાક્યના ૫ મુખ્ય પ્રકાર થાય છે:
1️⃣ આજ્ઞાર્થ પ્રેરક વાક્ય
👉 સીધી આજ્ઞા અથવા આદેશ આપતું વાક્ય
ઉદાહરણ
તરત અહીં આવો.
શાંતિ રાખો.
પુસ્તક ખોલો.
2️⃣ વિનંતી સૂચક પ્રેરક વાક્ય
👉 નમ્ર રીતે વિનંતી કે વિનય દર્શાવતું વાક્ય
ઉદાહરણ
કૃપા કરીને બેઠા રહો.
મહેરબાની કરીને મદદ કરો.
થોડી શાંતિ રાખશો?
3️⃣ ઉપદેશાત્મક પ્રેરક વાક્ય
👉 નૈતિક અથવા જીવનસંબંધિત ઉપદેશ આપતું વાક્ય
ઉદાહરણ
સદા સત્ય બોલવું જોઈએ.
માતા–પિતાનો આદર કરો.
સમયનો સદુપયોગ કરો.
4️⃣ સલાહ સૂચક પ્રેરક વાક્ય
👉 સલાહ અથવા માર્ગદર્શન આપતું વાક્ય
ઉદાહરણ
રોજ અભ્યાસ કરવો જોઈએ.
આરોગ્ય માટે વ્યાયામ કરો.
પુસ્તકો વાંચવાની આદત પાડો.
5️⃣ નિષેધાત્મક પ્રેરક વાક્ય
👉 કોઈ કામ ન કરવા માટે કહે તેવું વાક્ય
ઉદાહરણ
અહીં અવાજ ન કરો.
ખોટું બોલશો નહીં.
મોડું ન કરો.
પ્રેરક વાક્ય ઓળખવાની સરળ રીત
👉 પોતાને પ્રશ્ન પૂછો:
શું વાક્ય કોઈને કંઈ કરવા કે ન કરવા કહે છે? ✔
શું વાક્ય પ્રેરણા/આદેશ/વિનંતી આપે છે? ✔
👉 જો જવાબ “હા” હોય → પ્રેરક વાક્ય
પ્રેરક અને વિધાન વાક્યમાં ફરક
| મુદ્દો | પ્રેરક વાક્ય | વિધાન વાક્ય |
|---|---|---|
| હેતુ | પ્રેરણા/આદેશ | માહિતી આપવી |
| ભાવ | કરાવવાનો | જણાવવાનો |
| ઉદાહરણ | મહેનત કરો | તે મહેનત કરે છે |
પ્રેરક વાક્યના વધુ ઉદાહરણો
સ્વચ્છતા જાળવો.
નિયમોનું પાલન કરો.
દેશપ્રેમ રાખો.
વૃદ્ધોની સેવા કરો.
પરીક્ષામાં પૂછાતા મુદ્દા
📚 TET, TAT, GPSC, Talati, Clerk જેવી પરીક્ષાઓમાં આ ટોપીક બહુ મહત્વનો છે.
ટૂંકમાં યાદ રાખો
જે વાક્ય કાર્ય કરવા માટે પ્રેરણા આપે → પ્રેરક વાક્ય