અહીં ગુજરાતી વ્યાકરણ – કૃદંત વિષયની સંપૂર્ણ અને વિગતવાર માહિતી સરળ ભાષામાં, ઉદાહરણો, ટેબલ અને પરીક્ષાલક્ષી મુદ્દાઓ સાથે આપી છે. આ નોટ્સ શાળા અભ્યાસ, સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે ખૂબ ઉપયોગી રહેશે.

ગુજરાતી વ્યાકરણ

ટોપીક : કૃદંત



કૃદંત એટલે શું?

👉 ક્રિયાપદ પરથી બનેલા અને નામ, વિશેષણ અથવા ક્રિયા તરીકે વપરાતા શબ્દોને કૃદંત કહે છે.

📌 સરળ ભાષામાં:
ક્રિયા + પ્રત્યય = કૃદંત

ઉદાહરણ

  • લખ + નાર → લખનાર

  • કર + વું → કરવું

  • ખા + ધું → ખાધું

  • બોલ + તો → બોલતો

કૃદંતના મુખ્ય પ્રકાર

ગુજરાતી વ્યાકરણમાં કૃદંતના મુખ્ય ૩ પ્રકાર માનવામાં આવે છે:

1️⃣ નામકૃદંત
2️⃣ વિશેષણ કૃદંત
3️⃣ ક્રિયાકૃદંત

1️⃣ નામકૃદંત

👉 ક્રિયાથી બનેલા અને નામ તરીકે વપરાતા કૃદંત.

લક્ષણ

✔ વ્યક્તિ, વસ્તુ કે ભાવ દર્શાવે
✔ વાક્યમાં કર્તા/કર્મ બની શકે

સામાન્ય પ્રત્યય

  • વું, વણ, આ, નાર, ન

ઉદાહરણ

ક્રિયાનામકૃદંત
લખલખવું
વાંચવાંચન
ભણભણતર
કરકરનાર

2️⃣ વિશેષણ કૃદંત

👉 ક્રિયાથી બનેલા અને નામની વિશેષતા દર્શાવે તે કૃદંત.

લક્ષણ

✔ નામને વર્ણવે
✔ લિંગ–વચન પ્રમાણે બદલાય

સામાન્ય પ્રત્યય

  • તો, તી, તા, તું, લેલ, એલો

ઉદાહરણ

ક્રિયાવિશેષણ કૃદંત
બોલબોલતો
લખલખેલું
ખાખાધેલી
દોડદોડતો

3️⃣ ક્રિયાકૃદંત

👉 ક્રિયાથી બનેલા અને ક્રિયા તરીકે વપરાતા કૃદંત.

લક્ષણ

✔ સમય (કાળ) દર્શાવે
✔ ક્રિયાના સ્વરૂપ બતાવે

સામાન્ય પ્રત્યય

  • વું, યું, તું, ધું, તાં

ઉદાહરણ

ક્રિયાક્રિયાકૃદંત
કરકર્યું
ખાખાધું
લખલખ્યું
બોલબોલતાં

કાળ પ્રમાણે કૃદંત

વર્તમાન કાળ

  • બોલતો

  • લખતો

ભૂતકાળ

  • લખેલું

  • ખાધું

ભવિષ્ય કાળ

  • કરનાર

  • જનાર

કૃદંત ઓળખવાની સરળ રીત

લક્ષણપ્રકાર
નામ તરીકે વપરાયનામકૃદંત
નામની વિશેષતાવિશેષણ કૃદંત
ક્રિયા દર્શાવેક્રિયાકૃદંત

કૃદંત અને ક્રિયાવિશેષણમાં ફરક

મુદ્દોકૃદંતક્રિયાવિશેષણ
ઉત્પત્તિક્રિયાથીનામ/વિશેષણથી
કાર્યનામ/વિશેષણ/ક્રિયાક્રિયાની રીત
ઉદાહરણબોલતોઝડપથી

પરીક્ષામાં મહત્વપૂર્ણ મુદ્દા

✔ કૃદંતની વ્યાખ્યા
✔ કૃદંતના પ્રકાર
✔ પ્રત્યય ઓળખો
✔ વાક્યમાં ઉપયોગ

📚 TET, TAT, GPSC, Talati, Clerk પરીક્ષાઓમાં વારંવાર પૂછાય છે.

ટૂંકમાં યાદ રાખો

ક્રિયા પરથી બનેલા શબ્દ = કૃદંત